මාරියා මොන්ටිසෝරි (1870-1952) සහ රවීන්ද්රනාත් තාගෝර් (1861-1941), ඔවුන්ගේ භූගෝලීය හා සංස්කෘතික වෙනස්කම් නොතකා, ලොව පුරා ඉගැන්වීමේ පිළිවෙත් හැඩගස්වන අධ්යාපනය සඳහා විප්ලවීය දැක්මක් බෙදා ගත්හ. ළමා මනෝවිද්යාව පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් සහ සාකල්ය සංවර්ධනයක් සඳහා වූ කැපවීම තුළ මුල් බැසගත් ඔවුන්ගේ දායකත්වය අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ නොමැකෙන සලකුණක් තබා ඇත. එනිසා ඔවුන්ගේ අද්විතීය දායකත්වය සහ අධ්යාපනික භාවිතයන් කෙරෙහි ඔවුන්ගේ කල්පවත්නා බලපෑම පිළිබඳව සොයා බලමු.
පුරෝගාමී ඉතාලි වෛද්යවරියක් සහ අධ්යාපනඥවරියක් වන මාරියා මොන්ටිසෝරි වඩාත් ප්රසිද්ධියට පත්ව ඇත්තේ මොන්ටිසෝරි ක්රමය වර්ධනය කිරීම සඳහා වන අතර, එය පුද්ගල හැකියාවන්, ස්වයං- ගවේෂණය සහ සංවේදනය වර්ධනය අවධාරණය කරන ඉගෙනීම සඳහා ළමා කේන්ද්රීය ප්රවේශයකි. මොන්ටිසෝරි දර්ශනයේ කේන්ද්රීය දෙය වන්නේ ළමයින්ට ඔවුන්ගේ අවශ්යතා සහ සංවර්ධන අවශ්යතා සපුරාලන විවිධ විශේෂිත ද්රව්ය වලින් නිදහසේ තෝරා ගත හැකි "ළමා නිවස" ලෙස හඳුන්වන ප්රවේශමින් සකස් කළ පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමේ විශ්වාසයයි. මෙම පරිසරය තුළ ගුරුවරයාගේ කාර්ය භාරය සම්ප්රදායික උපදේශකයකුගේ භූමිකාවේ සිට මාර්ගෝපදේශකයකුගේ භූමිකාව දක්වා මාරු වී දැඩි නියෝග පැනවීමකින් තොරව දරුවාගේ ඉගෙනුම් ගමන පහසු කරයි.
මොන්ටිසෝරි විසින් ස්වයං අධ්යක්ෂණය ඉගෙනීම කෙරෙහි අවධාරණය කිරීම ඇගේ ක්රමයේ මූලික ඉගැන්වීමකි. ස්වාධීනව ගවේෂණය කිරීමට, සොයා ගැනීමට සහ ඉගෙනීමට දරුවන්ට සහජ තල්ලුවක් ඇති බව ඇය විශ්වාස කළාය. දරුවන්ට ඔවුන්ගේ ක්රියාකාරකම් තෝරා ගැනීමට සහ ඔවුන්ගේම වේගයට වැඩ කිරීමට නිදහස ලබා දීමෙන්, මොන්ටිසෝරි; ස්වාධීනත්වය, ස්වයං අභිප්රේරණය සහ විවේචනාත්මක චින්තනය වැනි ගුණාංග වර්ධනය කිරීමට උත්සාහ කළා ය. ප්රවේශමෙන් නිර්මාණය කරන ලද මෙවලම් සමඟ ප්රායෝගිකව ගවේෂණය කිරීමෙන්, දරුවන් සංකල්ප පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් වර්ධනය කර ගන්නා අතර ගැටළු විසඳීමේ කුසලතා වර්ධනය කරගනී.
තවද, මොන්ටිසෝරි සියලු පසුකාලීන ඉගෙනුම් සඳහා පදනම ලෙස සංවේදීබව සංවර්ධනය සඳහා සැලකිය යුතු වැදගත්කමක් ලබා දුන්නේය. දරුවෙකුගේ ලෝකය පිළිබඳ සංජානනය හැඩගැස්වීමේදී ඉන්ද්රියයන්ගේ තීරණාත්මක කාර්යභාරය ඇය හඳුනාගෙන ඇති අතර එක් එක් ඉන්ද්රියයන් පිරිපහදු කිරීම අරමුණු කරගත් මෙවලම් නිර්මාණය කළාය. ස්පර්ශය, පෙනීම, ශ්රවණය, ගඳ සුවඳ සහ රසය යන ඉන්ද්රියයන් උත්තේජනය කරන ක්රියාකාරකම්වල නියැලීමෙන්, දරුවන් තම වටපිටාව පිළිබඳ ඉහළ අවබෝධයක් වර්ධනය කර අධ්යයන සාර්ථකත්වයට පදනම දමයි.
ඊට වෙනස්ව, කීර්තිමත් ඉන්දියානු කවියෙකු, දාර්ශනිකයෙකු සහ අධ්යාපනඥයෙකු වන රබීන්ද්රනාත් තාගෝර්, සම්ප්රදායික ශාස්ත්රීය සීමාවන් ඉක්මවා ගිය අධ්යාපනය සඳහා සාකල්ය ප්රවේශයක් වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. ස්වභාවධර්මය මධ්යයේ පිහිටි පාසලක් වන ශාන්තිනිකේතනය පිහිටුවීමේදී තාගෝර්ගේ දැක්ම, අධ්යාපනික අත්දැකීමට කලාව, සංස්කෘතිය සහ ප්රජාවගේ සම්බන්ධය ඒකාබද්ධ කිරීම අවධාරණය කළේය. ශාන්තිනිකේතනයේදී, ස්වභාවික පරිසරය, ප්රාදේශීය ප්රජාවන් සහ විවිධ සංස්කෘතික සම්ප්රදායන් සමඟ සෘජු අන්තර්ක්රියා තුළින් ඉගෙනීමට සිසුන් දිරිමත් කරන ලදී.
තාගෝර්ගේ දර්ශනයේ කේන්ද්රීය සාධකය වූයේ සාකල්ය සංවර්ධනයේ වැදගත්කම පිළිබඳ විශ්වාසයයි. අධ්යාපනය යනු ශාස්ත්රීය දැනුම ලබාගැනීමට පමණක් සීමා නොවිය යුතු අතර නිර්මාණශීලීත්වය, චිත්තවේගීය බුද්ධිය සහ කායික යහපැවැත්ම වර්ධනය කිරීම ද ඇතුළත් කළ යුතු බව ඔහු හඳුනා ගත්තේය. ශාන්තිනිකේතනයේදී සිසුන් සංගීතය, නැටුම්, නාට්ය සහ හස්ත කර්මාන්ත ඇතුළු පුළුල් පරාසයක කලාත්මක හා සංස්කෘතික ක්රියාකාරකම්වල නිරත වූ අතර, කලාව කෙරෙහි ගැඹුරු ඇගයීමක් සහ සංස්කෘතික අනන්යතාවයක් පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කළේය.
එපමණක් නොව, තාගෝර් අධ්යාපනය ගෝලීය පුරවැසිභාවය පෝෂණය කිරීමේ මාධ්යයක් ලෙසත් සංස්කෘතීන් හරහා සාමය සහ අවබෝධය ප්රවර්ධනය කිරීමේ මාධ්යයක් ලෙසත් අපේක්ෂා කළේය. ශාන්ති නිකේතනයේ විවිධ පසුබිම්වලින් සහ ජාතීන්ට අයත් සිසුන් එකට ඉගෙනීමට සහ එකට වැඩීමට ඉඩ ලබා දුන්නේ ය. සංස්කෘතික විවිධත්වය සමරන පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමෙන්, තාගෝර් තම සිසුන් තුළ සංවේදනය, ඉවසීම සහ අන් අයට ගරු කිරීමේ හැඟීමක් ඇති කිරීමට උත්සාහ කළේය.
අධ්යාපනය කෙරෙහි මොන්ටිසෝරි සහ තාගෝර්ගේ අදහස්වල කල්පවත්නා බලපෑම ගැඹුරු එකකි. ළමා කේන්ද්රීය ඉගෙනීම, ඉගෙනුම් පරිසරයේ වැදගත්කම සහ සාකල්ය සංවර්ධනය කෙරෙහි ඔවුන් දක්වන අවධානය ලොව පුරා අධ්යාපන පරිචයන් හැඩගස්වා තිබේ. අධ්යාපනඥයින් අද මොන්ටිසෝරි විසින් ස්ව-අධීක්ෂණය කරන ලද ගවේෂණ සහ ඉන්ද්රිය වර්ධනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම මෙන්ම කලාව, සංස්කෘතිය සහ ප්රජා සහභාගීත්වය ඒකාබද්ධ කරන අධ්යාපනය සඳහා තාගෝර්ගේ සාකල්ය ප්රවේශයෙන් ලබා ගනී.
ප්රායෝගික භාවිතය
මාරියා මොන්ටිසෝරි සහ රබීන්ද්රනාත් තාගෝර්ගේ අධ්යාපනික දර්ශන පන්ති කාමරයට ඇතුළත් කිරීමෙන් ස්වයං පාලනය, ප්රායෝගික ගවේෂණය, සාකල්ය සංවර්ධනය සහ ස්වභාවධර්මය හා විවිධ සංස්කෘතීන් සමඟ සම්බන්ධයක් අවධාරණය කිරීමෙන් සිසුන්ට ඉගෙනීමේ අත්දැකීම බෙහෙවින් වැඩි දියුණු කළ හැකිය.
මොන්ටිසෝරි දක්වන ආකාරයට, 'ස්ව-අධීක්ෂණය' ඉගෙනුම් ප්රවේශයේ හදවත වේ. මෙය ක්රියාත්මක කිරීමට එක් ප්රායෝගික ක්රමයක් නම් දරුවාගේ වයසට ගැළපෙන මෙවලම්වලින් සමන්විත ඉගෙනුම් මධ්යස්ථාන නිර්මාණය කිරීමයි. නිදසුනක් වශයෙන්, ගණිත මධ්යස්ථානයකදී, සිසුන්ට ගණන් කිරීම සහ ගොඩනැගීම සඳහා විවිධ මෙවලම් යොදාගත හැකි අතර, භාෂා මධ්යස්ථානයකදී, භාෂා කුසලතා වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා විවිධ ප්රහේළිකා හෝ වස්තූන් ගවේෂණය කළ හැකිය. සිසුන්ට ගවේෂණය කිරීමට අවශ්ය මධ්යස්ථානය තෝරා ගැනීමේ නිදහසට ඉඩදීම දරුවා තුළ ස්වයං පාලනයක් ඇති කරන අතර ඔවුන්ගේ ඉගෙනුම් ගමනේ හිමිකාරිත්වය පිළිබඳ හැඟීමක් ප්රවර්ධනය කරමින් ඔවුන්ගේ අවශ්යතා තෘප්ත කරගැනීමට කිරීමට ඔවුන් දිරිමත් කරයි. එපමණක් නොව, ඉගෙනීමේ අත්දැකීම් මොන්ටිසෝරි ප්රවේශයට අත්යවශ්ය වේ. ගුරුවරුන්ට අත්හදා බැලීම් සහ සොයාගැනීම් තුළින් ඉගෙන ගැනීමට සිසුන් දිරිමත් කරන ක්රියාකාරකම් සැලසුම් කළ හැකි ය. නිදසුනක් වශයෙන්, විද්යාවේදී, සිසුන් ශාක වර්ධනය හෝ මෙවලම් යොදාගෙන කරන අත්හදා බැලීම් පැවැත්වීම විද්යාත්මක සංකල්ප මනාව පහදා දෙනවා පමණක් නොව, කුතුහලය පිළිබඳ හැඟීමක් ඇති කරයි. ඒ හා සමානව, ඓතිහාසික සිදුවීම් රඟදැක්වීම වැනි ක්රියාකාරකම් හරහා ආඛ්යානය තුළ ගිලී විෂය කරුණු පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට ඔවුන්ට හැකි වේ.
තවද, මොන්ටිසෝරි සියලු පසුකාලීන ඉගෙනුම් සඳහා පදනම ලෙස සංවේදීබව වර්ධනයේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය. අධ්යාපනඥයින්ට විවිධ ඉන්ද්රියයන් සම්බන්ධ ක්රියාකාරකම් විවිධ විෂය ක්ෂේත්රවලට ඒකාබද්ධ කළ හැකිය. නිදසුනක් වශයෙන්, ගණිතයේදී, සිසුන්ට ඔවුන්ගේ ස්පර්ශය සහ අවකාශීය අවබෝධය වර්ධනය කිරීම සඳහා ප්රමාණයෙන් (Quantity) හෝ වයනය (Texture) අනුව වස්තු වර්ග කළ හැකිය. භාෂා කලාවේදී, සිසුන්ගේ දෑස් බැඳ, ස්පර්ශය සහ සුවඳ භාවිතයෙන් වස්තූන් විස්තර කිරීම, විස්තරාත්මක භාෂා කුසලතා වැඩි දියුණු කරනවා පමණක් නොව, ඉගෙනීම වඩාත් අර්ථවත් සහ මතක තබා ගත හැකි බවට පත් කරමින් බහු-සංවේදක ආකාරයෙන් ද්රව්ය සමඟ සම්බන්ධ වීමට ඔවුන් දිරිමත් කරයි.
තාගෝර්ගේ අධ්යාපනික දර්ශනය වෙත එළඹීමේදී, 'සොබාදහමෙන් ඉගෙනීම' ඔහුගේ ප්රවේශයේ කේන්ද්රය වේ. ගුරුවරුන්ට හැකි සෑම විටම එළිමහනේ ඉගැන්වීමෙහි යෙදිය හැකි අතර, ඉගෙනීමේ අත්දැකීම් පොහොසත් මූලාශ්රයක් ලෙස ස්වභාවික පරිසරය උපයෝගී කර ගනී. නිදසුනක් වශයෙන්, පාසල් මිදුලේ විද්යා පරීක්ෂණ පැවැත්වීම, ගසක් යට ලිවීමේ සැසි පැවැත්වීම හෝ උද්යානයක ස්වභාවධර්මය පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සිසුන්ට ස්වාභාවික ලෝකය සමඟ සම්බන්ධ කරනවා පමණක් නොව අත්දැකීම් සහිත ඉගෙනීමට සහ ගවේෂණයට අවස්ථා සපයයි. මීට අමතරව, තාගෝර් කලාව හරහා පරිපූර්ණ ඉගෙනීමේ වැදගත්කම අවධාරණය කළේය. විවිධ විෂයයන් සඳහා කලාත්මක ප්රකාශනය ඒකාබද්ධ කිරීම සිසුන්ට නිර්මාණාත්මක හා අර්ථවත් ආකාරයෙන් විෂය සමඟ සම්බන්ධ වීමට හැකියාව ලැබේ. නිදසුනක් වශයෙන්, සිසුන්ට ඓතිහාසික සිදුවීම් නිරූපණය කරන කලා කෘති නිර්මාණය කිරීමට, විද්යාත්මක සංකල්ප මත පදනම්ව කවි ලිවීමට හෝ නර්තනය තුළින් හැඟීම් පිළිබඳ ඔවුන්ගේ අවබෝධය ප්රකාශ කිරීමට හැකිය. විෂය මාලාවට කලාව ඇතුළත් කිරීමෙන්, අධ්යාපනඥයින් විවිධ ඉගෙනුම් ක්රම අනුගමනය කරන අතර විෂය කරුණු සඳහා ගැඹුරු ඇගයීමක් ඇති කරයි.
එපමණක් නොව, තාගෝර් විසින් අධ්යාපනය අපේක්ෂා කළේ ගෝලීය පුරවැසිභාවය පෝෂණය කිරීමේ සහ සංස්කෘතීන් හරහා අවබෝධය ප්රවර්ධනය කිරීමේ මාධ්යයක් ලෙසය. වෙනත් රටවල සිසුන් සමඟ පෑන මිතුරු (Pen Pal) වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කිරීම, විවිධ ප්රදේශවල ජනකතා සාකච්ඡා කිරීම හෝ ජාත්යන්තර නිවාඩු සහ සම්ප්රදායන් සැමරීම වැනි ක්රියාකාරකම් ක්රියාත්මක කිරීමෙන් ගුරුවරුන්ට ඔවුන්ගේ පාඩම් තුළ විවිධ සංස්කෘතීන් ගවේෂණය කළ හැකිය. විවිධ දෘෂ්ටිකෝණ සහ අත්දැකීම් වෙත සිසුන් නිරාවරණය කිරීමෙන්, අධ්යාපනඥයින් ගෝලීය ප්රජාව සමඟ සංවේදනය, ඉවසීම සහ අන්තර් සම්බන්ධිත හැඟීමක් වර්ධනය කරයි.
පසු සටහන
මාරියා මොන්ටිසෝරි සහ රවීන්ද්රනාත් තාගෝර් සාම්ප්රදායික අධ්යාපනික ප්රවේශයන්ට අභියෝග කළ සහ දරුවාගේ අවශ්යතා සහ අවශ්යතාවලට ප්රමුඛත්වය දුන් පාසල් අධ්යාපනය පිළිබඳ දැක්මක් ඇති කළ අධ්යාපන ක්ෂේත්රයේ මංපෙත්කරුවන් විය. කුතුහලය, ස්වාධීනත්වය, නිර්මාණශීලිත්වය සහ අවට ලෝකය කෙරෙහි ගැඹුරු ඇගයීමක් ඇති කරන ඉගෙනුම් පරිසරයන් නිර්මාණය කිරීමට ඔවුන්ගේ දායකත්වය අධ්යාපනඥයින්ව දිරිමත් කරයි. මොන්ටිසෝරි සහ තාගෝර්ගේ උරුමයන් වැළඳ ගැනීමෙන්, අධ්යාපනඥයින්ට ඉගෙනුම තම ජීවිතය කරගත් සහ වගකිවයුතු ගෝලීය පුරවැසියන් වීමට සිසුන් සවිබල ගැන්විය හැකිය. මොන්ටිසෝරි සහ තාගෝර්ගේ අධ්යාපනික දර්ශන පන්ති කාමරයට ඒකාබද්ධ කිරීමෙන් සිසුන්ට වඩාත් ආකර්ෂණීය, පොහොසත් සහ අර්ථවත් ඉගෙනුම් පරිසරයක් නිර්මාණය කළ හැකිය. ස්වයං පාලනය, ප්රායෝගික ගවේෂණය, සාකල්ය සංවර්ධනය, ස්වභාවධර්මය සමඟ සම්බන්ධය සහ විවිධ සංස්කෘතීන් අගය කිරීම අවධාරණය කිරීමෙන්, අධ්යාපනඥයින් සිසුන්ට කුතුහලයෙන්, නිර්මාණශීලී සහ දයානුකම්පිත ගෝලීය පුරවැසියන් වන ඉගෙනුමට ඇලුම් කරන්නන් බවට නිතැතින්ම පත් කරයි.
Member discussion